مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

۹ مطلب با موضوع «علوم قرآنی» ثبت شده است

بررسی مسئله «تقدیم و تأخیر» در تفسیر انوار درخشان

احد داوری | سه شنبه, ۵ دی ۱۳۹۶، ۰۳:۳۵ ب.ظ | ۰ نظر

این مقاله با همکاری استاد محترم سرکار خانم رضایی تدوین شده است و از مقالات برگزیده کنگره ملی مفسر قرآن آیت الله نجفی همدانی است.

چکیده

یکی از راه های افزایش زیبایی کلام و بیان مفاهیم خاص در قرآن کریم، چینش خاص کلمات و عبارات قرآن کریم است که در علوم بلاغت و علوم قرآنی با عنوان «تقدیم و تأخیر» مورد بحث قرار می گیرد. مفسران کلام الهی نیز به تناسب شیوه ها و گرایش های خاص تفسیری مواردی از آن را متذکر شده اند، از جمله آیت الله آقا نجفی همدانی در تفسیر «انوار درخشان» در ضمن تفسیر، با توجه به تقدیم و تاخیر عبارات و کلمات، برداشت های خاصی از آیات قرآن را ارائه کرده است که پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، پس از ارائه تعریفی از «تقدیم و تأخیر» و ذکر انواع آن، شیوه های بیان تقدیم و تأخیر را در تفسیر مزبور بررسی کرده و مهم ترین اغراض تقدیم و تأخیر در آیات قرآن را با توجه به تفسیر انوار درخشان چنین برشمرده است: حصر و اختصاص، سبق زمانی، محوریت، رعایت حقوق، کثرت، بیان رتبه، تشریف، عنایت، تأکید بر اهمیت مطلب. ناگفته نماند نقد برخی موارد تقدیم و تاخیر در تفسیر مذکور از نظر دور نمانده‌است.

 

واژه‌های کلیدی: تقدیم و تأخیر، اغراض تقدیم و تأخیر، تفسیر انوار درخشان، آیت‌الله آقا نجفی همدانی، قرآن کریم

دریافت متن کامل مقاله

  • احد داوری

اعجاز علمی قرآن در اندیشه آیت الله جوادی آملی

احد داوری | جمعه, ۷ خرداد ۱۳۹۵، ۰۱:۱۴ ب.ظ | ۰ نظر

این مقاله به طور مشترک با همکاری دانشجویان محترم کارشناسی ارشد خانم ها «حمیده شفیعی» و «سعیده آقائی اقدم» تدوین شده و در اولین شماره دو فصلنامه علوم قرآن و تفسیر معارج وابسته به بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء چاپ شده است.

نشریه معارج

چکیده

اندیشمندان و مفسران در بررسی قرآن کریم به ویژه در مطالعه آیاتی که با موضوعات علوم تجربی نسبتی دارند، رویکردهای متفاوتی برگزیده اند، برخی بر این باورند که هر علمی از علوم بشری را می توان در قرآن جستجو کرد، از سوی دیگر برخی مخالفان معتقدند قرآن هیچگونه رسالتی در حوزه‌ی علوم تجربی ندارد. در مقابل این دو طیف عده ای راه میانه را در پیش گرفته و با تخطئه دو دیدگاه قبلی یافته های قطعی علوم جدید را در قرآن کریم پذیرفته اند و آن را نشانه ای از اعجاز علمی این کتاب جامع بشری دانسته اند. از جمله باورمندان به این نظریه آیت الله جوادی آملی می باشند که با تصریح به این مطلب بر وثاقت این اندیشه افزوده اند. ایشان ضمن اشاره تلویحی به چنین اعجازی در قرآن کریم با بهره گیری از دلایل عقلی همچون دینی بودن همه علوم، جامعیت و جاودانگی قرآن و دلایل نقلی نظیر نوآوری قرآن در برخی مطالب علمی و تصریح ائمه اطهار علیهم‌السلام، به اثبات نظریه خویش پرداخته و آن را از پیرایه های عصر علم زده امروز مبرا دانسته اند. چنانکه پیرامون نسبت دادن هر دستاورد ظنّی علمی به قرآن هشدار می دهند. در این پژوهش سعی بر این است تا با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی آرای آیت الله جوادی آملی پیرامون اعجاز علمی قرآن کریم که منطبق با یافته های علمی روز است، پرداخته شود.

کلید واژه ها: قرآن، علوم تجربی، اعجاز علمی، آیت الله جوادی آملی

متن کامل مقاله «اعجاز علمی قرآن در اندیشه آیت الله جوادی آملی»

  • احد داوری

بررسی تطبیقی آرای قرآنی علامه طباطبایی و رشید رضا

احد داوری | يكشنبه, ۲۵ بهمن ۱۳۹۴، ۱۰:۳۹ ب.ظ | ۰ نظر

چکیده

علامه سید محمد حسین طباطبایی و محمد رشید رضا از مفسران معاصر و تأثیرگذار هستند که هر کدام بر مبنای خاصی به تفسیر قرآن پرداخته اند و مطالعه تطبیقی آرای قرآنی آنها علاوه بر فهم صحیح و دقیق نظرات آنها، به انتخاب نظر برتر کمک می کند؛ لذا در این مجال به بررسی تطبیقی آرای تأثیرگذار قرآنی علامه طباطبایی و رشید رضا با محوریت مهم ترین آثار آنها یعنی تفسیر المیزان و تفسیر المنار پرداخته شده است. نویسنده برای نیل به این مقصود پس از ذکر زندگی نامه علمی و آثار مؤلفان مزبور، به طور جداگانه روش شناسی المیزان و المنار را مورد تحلیل قرار داده و آرای قرآنی آنها را در سه محور به صورت تطبیقی بررسی کرده است. آرای مشترک قرآنی شامل استقلال قرآن در دلالت، پیوستگی آیات و کارکرد عقل در تفسیر که در هردو تفسیر مورد مداقه قرار گرفته اند به عنوان محور اول مطرح شده، سپس ساختار چند معنایی، تأثیر پذیری از اعتقادات کلامی و توجه به ویژگی های متکلم، مخاطب و موضوع جزء آرای قرآنی مختص علامه به عنوان محور دوم و در نهایت کارکرد اجتماعیِ افراطی، نقش پررنگ تأویل و تمثیل همچنین آرای سلفی وهابی جزء آرای قرآنی خاص رشید رضا در محور سوم بر شمرده شده است.

واژگان کلیدی:آرای قرآنی، علامه طباطبایی، رشید رضا، المیزان، المنار، مطالعه تطبیقی.

دانلود متن کامل مقاله «بررسی تطبیقی آرای قرآنی علامه طباطبایی و رشید رضا»

  • احد داوری

بررسی تطبیقی دلایل قرآنی حجیت خبر واحد

احد داوری | شنبه, ۲۴ بهمن ۱۳۹۴، ۱۰:۳۸ ب.ظ | ۰ نظر

چکیده

بیشتر روایات نقل‌شده از معصومان علیهم‌السلام (و صحابه) به صورت خبر واحدی است که محفوف به قرائن قطعی نیستند؛ از این روی گروهی از علما، حجیت آن را پذیرفته و گروهی منکر حجیت آن شده‌اند و هر گروه برای اثبات مدعای خود به دلایل گوناگونی از قرآن، سنت، عقل و اجماع استناد کرده‌اند که در این مجال پس از مفهوم شناسی مسئله و ذکر تاریخچه مختصری از نظر علما نسبت به حجیت خبر واحد، به بررسی تطبیقی دلایل قرآنی موافقان حجیت خبر واحد از جمله آیه نبأ و نفر پرداخته‌شده و دلایل قرآنی مخالفان حجیت خبر واحد از جمله آیات مربوط به نهی از متابعت ظن مورد نقد واقع شده است.

واژگان کلیدی: حجیت، روایات، خبر واحد، بررسی تطبیقی، ادله قرآنی

 دانلود متن کامل مقاله «بررسی تطبیقی دلایل قرآنی حجیت خبر واحد»

  • احد داوری

موانع درونی و بیرونی وحدت امت اسلامی

احد داوری | جمعه, ۲ بهمن ۱۳۹۴، ۱۲:۱۷ ق.ظ | ۰ نظر

مقاله تدوین شده با همکاری دو نفر  از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد (خانم ها حمیده شفیعی و حکیمه یاری) برای بیست و نهمین کنفرانس بین المللی تقریب مذاهب اسلامی

چکیده

در برهه‌ی کنونی، نظام سرمایه‌داری غرب با هدف قرار دادن پایه‌های اسلام بیش‌ازپیش در تلاش است تا سیادت خود را در جامعه‌ی جهانی تثبیت نماید یکی از راه‌های رسیدن به چنین طرح و نقشه‌ای ایجاد تفرقه، اختلاف و دشمنی میان مسلمانان است بدین‌جهت وحدت امت اسلامی که مایه قدرت و شوکت آنان و همچون خاری در چشم مستکبران جهان است بدون مانع نخواهد بود و واکنش سختِ بدخواهان اسلام و را با برنامه‌ریزی دقیق و طولانی به همراه خواهد داشت، هرچند که نمی‌توان در تحقق این اندیشه‌ی شوم نقش برخی عوامل موجود در درون جامعه‌ی اسلامی را نادیده گرفت که دانسته یا نادانسته با آنان هم‌نوا شده‌اند. شناخت این موانع و تلاش در جهت رفع آن‌ها از سوی عالمان و اندیشمندان مسلمان، امری بایسته و قطعی است که بی‌توجهی به آن، خسارت عظیمی بر پیکره امت اسلامی وارد خواهد ساخت. در این پژوهش جهت تحقق این امر بنیادین، با تحلیل آیات و روایات، مهم‌ترین موانع درونی وحدت از قبیل فقدان رهبری صالح، ملی‌گرایی، تعصب‌های مذهبی قومی نژادی، جهل و ناآگاهی توده‌های مردم، تکفیر یکدیگر و موانع بیرونی آن مانند نامشخص گذاشتن مرزهای سیاسی، جنگ نرم، فرقه سازی و حمایت از فرقه‌های انحرافی و نفوذ منافقان در میان صفوف مسلمانان موردبررسی قرارگرفته است.

واژگان کلیدی: وحدت، موانع درونی وحدت، موانع بیرونی وحدت، امت اسلامی، قرآن کریم.

مطالعه متن کامل مقاله

دانلود متن کامل

نکات تکمیلی صرفا جهت اطلاع:

مقاله ای را فرستاده بودیم که به رغم صدور دعوتنامه، بنا به دلایلی موفق به حضور در کنفرانس نشدیم، ولی جالب بود که برخی خبرگزاری ها و به نقل از آن برخی دیگر گزارش داده اند که:

احد داوری، محقق و پژوهشگر قرآنی در بیست و نهمین کنفرانس بین المللی تقریب مذاهب اسلامی که در هتل استقلال تهران برگزار شد، گفت: در برهه کنونی، نظام سرمایه داری غرب با هدف قراردادن پایه های اسلام، بیش از پیش در تلاش است تا سیادت خود را در جامعه جهانی تثبیت کند.

وی افزود: یکی از راه های رسیدن به چنین طرح و نقشه ای، ایجاد تفرقه و اختلاف و دشمنی میان مسلمانان است که مستکبران در قرن های مختلف با این ابزار بسیاری از سرمایه های عالم اسلام را به بادداده اند.

وی خاطرنشان کرد: وحدت امت اسلامی که مایه قدرت و شوکت آنان و همچون خاری در چشم مستبکران جهان اسلام است بدون مانع نخواهد بود.

این استاد دانشگاه بیان کرد: این تلاش مبارک اسلامی قطعا در آینده با واکنش های سخت بدخواهان اسلام و برنامه ریزی دقیق و طولانی مدت آنها همراه خواهد بود پس مسلمانان و نخبگان جهان اسلام نیز باید با طرحی دقیق و علمی با این توطئه مقابله کنند.

وی گفت: هرچند که نمی توان در تحقق این اندیشه شوم نقش برخی عوامل موجود در درون جامعه اسلامی را نادیده گرفت که دانسته یا نادانسته با آنان همراه شده اند، شناخت این موانع و تلاش در جهت رفع آنها از سوی عالمان و اندیشمندان مسلمان، امری بایسته و قطعی است که بی توجهی به آن خسارت عظیمی بر پیکره امت اسلامی وارد خواهد ساخت.

این پژوهشگر قرآنی اظهارکرد: یکی از راه های شناخت این جریان، رجوع به آیات و روایات متعدد در این زمینه است زیرا قرآن و روایات اهل بیت(ع) و پیامبر به خوبی این مبانی را بیان کرده اند و راه های نفوذ دشمن و موانع درونی را به خوبی برای ما بیان کرده اند.

وی  خاطرنشان کرد: مهمترین موانع پیشروی وحدت در جهان اسلام مواردی چون فقدان رهبری صالح، ملی گرایی، تعصبات نژادی و قومی و مذهبی، ایجاد مرزهای سیاسی، جنگ نرم، فرقه سازی و حمایت از فرقه های انحرافی و نفوذ منافقان در میان صفوف مسلمانان است.

این هم تصویری از سایت خبری:

خبر اشتباهی سایت ها

کیفیت اصلی

 تکمیلی (1394/11/8):

متن کامل مقاله نوشته شده با کمک دانشجویان محترم که در سایت معاونت امور ایران مجمع تقریب مذاهب منتشر شده است در لینک زیر قابل مطالعه است.

مطالعه متن کامل مقاله

  • احد داوری

چیستی و چالش های اعجاز علمی قرآن در آثار شهید مطهری

احد داوری | جمعه, ۴ دی ۱۳۹۴، ۰۹:۵۲ ب.ظ | ۰ نظر

قرآن کریم کتاب هدایت انسان به سوی سعادت و کمال است و در راستای این هدف آیاتی را در بر دارد که به موضوعات طبیعی از قبیل آسمان‌ها، زمین، باد، باران، آب، دریاها، کوهها و ... اشاره می کند و از آنجا که به عنوان معجزه خاتم پیامبران می باشد مطالب این آیات نیز می تواند جزئی از اعجاز محتوایی قرآن باشد که شهید مطهری در گفتار و نوشته های خود ضمن پذیرش این نوع از اعجاز، هر از چند گاهی به مصادیق آن اشاره می کند. آنچه در این مجال ذکر شده است پس از ذکر معنای لغوی و اصطلاحی اعجازو بیان وجوه مختلف آن و به تبیین مفهوم اعجاز علمی و  پیشینه آن از نگاه شهید مطهری پرداخته، آنگاه مبانی اعجاز علمی را در آثار استاد مطرح کرده و مصادیق معدودی از اعجاز علمی را در شکل گیری کوه یخ ابرها و دگرگونی شدیدآنهابرای ایجاد باران بر شمرده و در پایان به آسیب شناسی اجمالی اعجاز غیبی می پردازد که مهم ترین آسیب، تطبیق مطالب علمی غیر قطعی با آیات قرآن می باشد.

واژگان کلیدی: اعجاز علمی، وجوه اعجاز، مبانی اعجاز علمی، مصادیق اعجاز علمی، آسیب شناسی اعجاز علمی، شهید مطهری

 دانلود متن کامل مقاله

  • احد داوری

جزوه روخوانی و روان خوانی قرآن کریم

احد داوری | دوشنبه, ۱۹ مرداد ۱۳۹۴، ۰۵:۲۴ ب.ظ | ۰ نظر

رو خوانی و روان خوانی قرآن کریم یکی از مواردی است که مقدمه ای برای تدبر و تفکر در قرآن بوده و خواندن قرآن به طور صحیح یکی از محاسن اعتقادی و رفتاری است که باید به طور دقیق آن را فراگرفت و عمل نمود، برای یادگیری بهتر روخوانی و روان خوانی قرآن برخی نکات راهگشا وجود دارد که در جزوه حاضر ذکر شده است، همچنین برخی مقدمات برای روخوانی و روان خوانی نیز وجود دارد که آشنایی اجمالی با آنها لازم است، آنچه در این جزوه ذکر شده است از سطح مبتدی شروع شده و به طور مختصر مقدمات مطلب را ذکر کرده است، از جمله مطالبی که در این جزوه می خوانید عبارتند از:

دعای ابتدای قرائت قرآن از امام صادق علیه السلام، دعای ختم قرائت قرآن، آداب تلاوت قرآن، احترام به قرآن، وضو، پاکیزه بودن، ذکرهای تلاوت، زمان تلاوت، مکان تلاوت، چگونه قرآن بخوانیم؟، سجده های واجب، ویژگی های قاری قرآن،  الفبای قرآن،علامت هاى قرآن، صداهاى کوتاه، وَقف و ابتدا، حروف مُقَطَّعَه و...

این جزوه در سال 1388 گردآوری شده و در 36 صفحه A5 تنظیم شده است و مقدمه ای برای شروع یادگیری تجوید می باشد.

دانلود جزوه آموزش روخوانی و روان خوانی قرآن کریم

  • احد داوری

کتاب‌شناسی مکی و مدنی

احد داوری | چهارشنبه, ۷ مرداد ۱۳۹۴، ۰۶:۳۸ ب.ظ | ۰ نظر

مقدمه

تخصص در هر موضوع و هر علمی  نیازمند یافتن رابطه منطقی میان چهار عنصر «مأخذشناسی»، «شخصیت ­شناسی»، «اصطلاح ­شناسی» و «نظریه­ پردازی» دارد؛ لذا می توان گفت: آشنایی با منابع و کتب تالیف شده از پیش نیازهای تحقیق و پژوهش می باشد که از آن به عنوان کتابشناسی یاد می شود، در فرهنگ متوسط معین  ذیل واژه کتابشناسی چنین آمده است: فن آگاهی از انواع کتابها و مولفان و مصنفان و مترجمان آنها.

کتابشناسی انواع مختلفی دارد و یکی از مهمترین انواع آن کتابشناسی موضوعی است که در آن کتاب هایی که در یک موضوع خاص- چه آن موضوع یک شخص باشد و چه یک محل یا یک شیء یا بیشتر- ضبط و فهرست می­شود، نتایجی که از کتابشناسی به دست می آید به عمر مفید پژوهشگران می افزاید و راه رسیدن به مطالب را در مدت کوتاهی فراهم می­ آورد و فهرست جدیدی از عناوین موضوع را برای پژوهنده ترسیم می کند.

بیش از چهارده قرن از نزول قرآن کریم می گذرد و اهتمام به آخرین کتاب آسمانی روز به روز بیشتر می شود و در زمینه های مختلف قرآنی کتب و مقالات بسیاری به رشته تحریر در می آید، به دنبال آن عده ای از محققان به معرفی کتب نوشته شده در موضوعات خاص برآمده اند و کتابشناسی های مختلفی را ارائه کرده اند؛ از جمله کتابشناسی اعجاز قرآن، کتابشناسی قرآن و علوم­ جدید، کتابشناسی قرائات قرآن، کتابشناسی محکم و متشابه و... ولی متاسفانه کتابشناسی مستقلی در باره مکی و مدنی انجام نشده است. اینک در راستای کتابشناسی موضوعی  علوم قرآنی به معرفی کتابهایی که در زمینه «مکی و مدنی» به نگارش در آمده اند یا بخشی از آنها این مقوله را در بر دارند می­پردازیم (پرداختن به مقاله­ هایی که به همین موضوع اختصاص دارند در فرصت دیگری بررسی خواهد شد).

برای تدوین این کتابشناسی که در سال 1384 گردآوری شده است، تا حد امکان از کتابخانه­ ها، کتاب ­های تراجم، معاجم، فهرست ­ها، فرهنگ ­ها، کتابشناسی­ ها، دایرة­المعارف ­ها، نرم­ افزار های کامپیوتری و سایت­ های مختلف اینترنتی استفاده شده است، هرچند نگرش کامل به آنها فرصت دیگری را می­ طلبد.

مقاله حاضر پس از مقدمه حاضر در سه بخش مجزا آمده است:

الف- کتب مستقل که تعداد آنها محدود است.

ب- پایان نامه هایی که در زمینه مکی و مدنی می باشند.

ج- کتب غیرمستقل که بیشتر حجم مقاله را به خود اختصاص  داده است.

و اینک اسامی کتب؛

  • احد داوری

در آمدی بر نگرش هرمنوتیکی به قرآن

احد داوری | سه شنبه, ۳۰ تیر ۱۳۹۴، ۰۷:۰۷ ق.ظ | ۰ نظر

مقاله حاضر در صدد بررسی امکان هرمنوتیک قرآن می باشد و می خواهد متن قرآن را از منظر قرائت های مختلف هرمنوتیکی مورد تامل قرار دهد. نویسنده در ابتدا به بررسی واژه هرمنوتیک پرداخته و نتیجه می گیرد که معادل مناسبی برای واژه هرمنوتیک وجود ندارد، سپس قلمرو آن را مورد کنکاش قرار می دهد. «پیشینه تاریخی و خاستگاه بحث » عنوان بعدی مطالب است که با گذری کوتاه از پیشینه تاریخی هرمنوتیک در غرب، به بررسی پیشینه تاریخی هرمنوتیک در میان مسلمانان می پردازد. علل و زمینه های پیدایش هرمنوتیک جدیدکه در ادامه به مباحث هرمنوتیک روش شناسی و فلسفی ختم می شود ازجمله مطالبی است که سعی شده است با اصول اسلام مقایسه شود. با توجه به اهمیت هرمنوتیک فلسفی هایدگر و گادامر، نگارنده به بررسی مختصر نظریات آن دو پرداخته و نتایج حاصل از آن را تحت عنوان « مقدمات و مقومات تفسیر » ذکر ونقد می کند و مهمترین مقدمه تفسیر را که « پیش فرض ها » می باشد در عنوان مستقلی آورده است که در آن به نقد این دیدگاه می پردازد.خلاصه ای از مطالب نیز در پایان مقاله ذکر شده است.

مقاله فوق در اسفند سال 83 تکمیل شده است لذا برخی مسائل هرمنوتیک همچون هرمنوتیک هرش و بتی مورد بحث واقع نشده است. (متن کامل ورد و متن پی دی اف)

  • احد داوری