مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

۴ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «قرآن» ثبت شده است

بررسی ارتباط «نماز و خانواده» در قرآن

احد داوری | دوشنبه, ۶ مهر ۱۳۹۴، ۰۶:۱۱ ق.ظ | ۰ نظر

از آغاز زندگی انسان بر روی کره خاکی، مردان و زنان با تشکیل کانونی به نام «خانواده» در کنار یکدیگر عمری سپری کرده و فرزندانی پرورش داده اند که در جامعه امروزی پایه‌های گرم و صمیمی‌ آن سست شده است؛ ولی در تعلیمات اسلام نگرشی عمیق به مقوله زندگی خانوادگی مطرح است، به طوری که می‌توان حمایت قاطع از خانواده را در لابلای متون دینی دید، تا آنجا که مساله تشکیل «خانواده» نوعی عبادت پروردگار محسوب می شود.
از طرفی دیگر «نماز» ستون دین و محور تمامی‌اعمال و طاعات انسانی است، بازدارنده از فحشا و منکر، ذکر اکبر پروردگار، کلید بهشت و کوبنده شیطان است که اگر قبول شود عبادات دیگر مورد پذیرش قرار می‌گیرد و اگر پذیرش نشود دیگر اعمال و طاعات عروج نمی‌کند و «قرآن» کتابی است نازل شده به پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله و سلم که بیانی برای مردم و رهنمود و اندرزی برای پرهیزکاران، حقیقتی یقینی که در حقانیت آن هیچ تردیدی نیست و هیچ باطلی در آن راه ندارد و به آیینی راهبری می‌کند که پایدارتر است.
آنچه در این مجال مورد کنکاش قرار می گیرد یافتن رابطه «نماز» و «خانواده» در آیات «قرآن» می باشد؛ که در قرآن کریم خداوند بارها مردم را به اقامه نماز دعوت کرده (وَأَقِیمُواْ الصَّلاَةَ) و گاهی خطاب به شخص پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: وَأَقِمِ الصَّلاَةَ ؛ اما به طور کلی می توان ارتباط نماز و خانواده را در آیات قرآن در سه عنوان کلی مطرح کرد: خانواده و امور مذهبی، دعا برای خانواده در باره نماز و امر خانواده به نماز.
در قرآن کریم آیاتی را ملاحظه می کنیم که از نهایت توجه والدین به امور معنوی و مذهبی فرزندان حکایت دارد از جمله توجه حضرت نوح به فرزند خود، دعا و استغفار حضرت یعقوب علیه السلام برای فرزندانش و... ، اما آیاتی از زبان حضرت ابراهیم علیه السلام برای نماز گزار بودن نسل و خانواده بیان شده است نظیر: رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاَةِ وَمِن ذُرِّیَّتِی رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء
در فرهنگ متعالی اسلام فقط به دعا برای خانواده اکتفا نشده است، بلکه در گروهی دیگر از آیات دستور داده است تا پیامبر خانواده خود را به طور مستقیم به نماز امر کرده و بر آن پافشاری نماید: وَأْمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا. که بیانگر اجتماعی بودن نماز است.
ائمه اطهارعلیهم السلام  به عنوان مفسران قرآن به این آیه شریفه عمل کرده و بارها خاندان خود را به نماز امر کرده و اهمیت آن را متذکر شده اند؛ بلکه پیامبر امر به نماز را از خاندان خود شروع کرده تا الگویی برای دیگران باشد و البته مردم را نیز به این سنت ترغیب نموده‌است. در قرآن از سایر شخصیت ها نیز سخن به میان آمده که خانواده خود را به نماز امر نموده اند از جمله اسماعیل صادق الوعد و حضرت لقمان تا خود و کسان خود را از آتش دوزخ حفظ نمایند.
نتیجه این که قرآن کریم هدایت جامعه را از آحاد مردم آغاز می‌کند؛ در مرتبه دیگر، دستورهای خود را متوجه خانواده کرده روابط عاطفی و معنوی بین دو همسر و فرزندان را تبیین می‌کند و خانواده های نمونه و رفتار شایسته آنان را از پیامبران و غیر آنها بیان می‌کند تا الگویی برای همه پیروان راستین حق و حقیقت باشند.

مقاله فوق برای دومین همایش ملی قرآن کریم سفینة النجاة عصر ما» تدوین شده بود که در مجموعه مقالات آن چاپ شد و متن word و pdf آن منتشر می شود.

  • احد داوری

ولایت فقیه در قرآن

احد داوری | دوشنبه, ۲۹ تیر ۱۳۹۴، ۰۹:۴۴ ق.ظ | ۰ نظر

مسأله ولایت فقیه از زوایای گوناگون قابل بررسی و پژوهش است؛ آنچه در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است اثبات آن با کمک آیات قرآنی می‌باشد. نویسنده در این مقاله ضمن کالبد شکافی لغوی، ولایت فقیه را چنین تعریف می‌کند: «ولایت فقیه حکومت وفرمانروایی مجتهد جامع الشرایطی است که دارای سه ویژگی اجتهاد مطلق، عدالت مطلق وقدرت مدیریت و استعداد رهبری می‌باشد». نگارنده در ادامه به دلایل عدم تصریح قرآن به ولایت فقیه پرداخته و نظرات مختلف را بررسی می کند. اثبات ولایت فقیه با تعریف ارائه شده، باکمک استدلال‌‌های منطقی که حداقل یکی از مقدمات آن را آیه یا آیاتی از قرآن تشکیل می‌دهد و یا از باب جری و تطبیق قابل تطبیق بر آیات قرآنی هستند، بخش نهایی مقاله را تشکیل داده است. نویسنده آیات وجوب امر به معروف و نهی از منکر، حدود و تعزیرات، قضاوت و زعامت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، ادای امانت و آیه اطاعت از اولی‌الامر را از جمله این موارد می‌شمارد.

کلید واژگان: ولایت فقیه، قرآن، امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر، حدود، قضاوت، امانت، اولی‌الامر.

این مقاله در خرداد ماه 83 از پایان نامه دوره کارشناسی انتخاب شده است. که متن ورد و متن پی دی اف آن برای دانلود قرار داده شده است.

  • احد داوری

در زمانی که دانشجوی دوره کارشناسی بودم دانشجویان دانشکده های علوم قرآنی در مقطع کارشناسی موظف به ارائه پایان نامه بودند و من هم موضوع «ولایت فقیه در قرآن واحادیث» را به عنوان موضوع پایان نامه انتخاب کرده بودم  که در سال 1383 از آن دفاع کردم، اینک چکیده و صفحات آغازین آن:

چکیده

ولایت فقیه حکومت  مجتهد جامع الشرایطی است که دارای سه ویژگی «اجتهاد مطلق، عدالت مطلق، وقدرت مدیریت واستعداد رهبری» می‌باشد. حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی،  پاسخ به شبهات، معرفی اسلام اصیل وناب وسالم ماندن از تردیدهای نابودکننده ضرورت بحث را ایجاب می‌کند و ولایت فقیه یک بحث مستحدث فقهی نیست وقبل از امام خمینی نیز مطرح شده است ولی به صورت عینی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در اثر تلاشهای امام خمینی به عنوان گزینه‌ای بی‌بدیل در عصر غیبت ودر دنیای کنونی تحقق یافت. بحث ولایت فقیه چون مربوط به «فعل الله» است لذا مسأله‌ای کلامی است واز جهت فقهی به این جهت بحث می‌شود که بر فقیه جامع الشرایط واجب است که این وظیفه را انجام دهد وبر مردم عاقل نیز واجب است که ولایت چنین رهبری را بپذیرد و چون  این دو مربوط به «فعل مکلف» است. در علم فقه بحث می‌شود. «ولایت فقیه» ولایت  بر عقلا وفرزانگان است نه ولایت بر مجانین ودیوانگان و مردم با پذیرش دین و ولایت حاکم دین خدا را در جامعه‌ متحقق می‌سازند وامکان تشکیل حکومت اسلامی را فراهم می‌کنند. در نظام اسلامی فقیه «ولی» مردم است نه «وکیل» مردم و همچنین ولایت فقیه به اشخاص ربطی ندارد بلکه ولایت فقه مطرح است و فقیه شخصیت حقوقی است و چون ولایت فقیه مسأله‌ای کلامی است. لذا ولی فقیه به مقام ولایت منصوب می‌شود. از لحاظ عقلی به خاطر ضرورت نظم در جامعه‌ی اسلامی واستمرار اجرای قوانین اسلام باید ولی فقیه بر جامعه حاکم باشد. در قرآن کریم به صراحت از ولی فقیه بنا به عللی سخن به میان نیامده است ولی آیه‌ی امر به معروف ونهی از منکر، آیات حدود وتعزیرات، آیات قضاوت رسول خدا صلی‌الله علیه و آله و سلم،  آیه‌ی ادای امانت وآیه‌ی ‌اطاعت از اولی الامر از باب تطبیق مصداق یا با استدلالهای منطقی می‌توانند دلیل بر ولایت عامه‌ی فقیه باشند و مقبوله‌ی عمر بن حنظله، روایت ابی خدیجه، توقیع شریف، حدیث خلفای پیامبر وصحیحه‌ی قداح از جمله روایاتی هستند که به طور صریح دلالت بر ولایت مطلقه‌ی انتصابی فقیه دارند. ولی فقیه علاوه بر شرایط عمومی باید دارای سه شرط اجتهاد مطلق، عدالت مطلق، وقدرت مدیریت واستعداد رهبری باشد و وظیفه‌ی حفاظت از اسلام ناب محمدی، افتاء، قضاء و ولاء بر عهده‌ی ولی فقیه است ولی فقیه کلیه‌ی اختیارت معصومین علیهم‌السلام - به جز موارد مختص به آنها - را داراست حتی فراتر از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که از آن تعبیر به «ولایت مطلقه‌ی فقیه» می‌شود.

واژگان کلیدی: ولایت فقیه، قرآن ، احادیث، ادله عقلی و نقلی.

دانلود صفحات آغازین پایان نامه

  • احد داوری

آغاز کار با نام خدا

احد داوری | چهارشنبه, ۱ آبان ۱۳۹۲، ۰۲:۴۳ ب.ظ | ۰ نظر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ (١)الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ(٢) الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ (٣)مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ(٤)إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ(٥)اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ(٦)صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلا الضَّالِّینَ(٧)

  • احد داوری