مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

۲ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «مبانی انسان دوستی» ثبت شده است

امام زین العابدین علیه السلام انسان دوستی را از صفات متقیان می شمارد و مصادیق متنوعی را برای آنها می شمارد، از جمله می فرمایند:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ حَلِّنِی بِحِلْیَةِ الصَّالِحِینَ، وَ أَلْبِسْنِی زِینَةَ الْمُتَّقِینَ، فِی بَسْطِ الْعَدْلِ، وَ کَظْمِ الغَیْظِ، وَ إِطْفَاءِ النَّائِرَةِ، وَ ضَمِّ أَهْلِ الْفُرْقَةِ، وَ إِصْلاحِ ذَاتِ الْبَیْنِ، وَ إِفْشَاءِ الْعَارِفَةِ، وَ سَتْرِ الْعَائِبَةِ، وَ لِینِ الْعَرِیکَةِ، وَ خَفْضِ الْجَنَاحِ، وَ حُسْنِ السِّیرَةِ، وَ سُکُونِ الرِّیحِ، وَ طِیبِ الْمُخَالَقَةِ، وَ السَّبْقِ إِلَى الْفَضِیلَةِ، وَ إِیثَارِ التَّفَضُّلِ، وَ تَرْکِ التَّعْیِیرِ، وَ الْإِفْضَالِ عَلَى غَیْرِ الْمُسْتَحِقِّ، وَ الْقَوْلِ بِالْحَقِّ وَ إِنْ عَزَّ، وَ اسْتِقْلالِ الْخَیْرِ وَ إِنْ کَثُرَ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی، وَ اسْتِکْثَارِ الشَّرِّ وَ إِنْ قَلَّ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی: پروردگارا بر محمد و آل او درود فرست، و مرا به زینت صالحان آراسته فرما و زیور پرهیزکاران را به من بپوشان تا در گستردن عدل و فرو نشاندن خشم، و خاموش کردن آتش کینه، و پیوند دلهاى پراکنده و اصلاح و آشتى بر قرار کردن میان مردم و فاش کردن نیکیها و پوشاندن زشتیها و عیبها، و نرم خویى و تواضع و خوش سیرتى و استوار گامى، و معاشرت نیک، پیشتازى به سوى نیکیها و برگزیدن احسان و تفضل و ترک سرزنش، و ترک همکارى با نا اهلان و به حق سخن گفتن هر چند که سخت باشد، کم دانستن نیکى در گفتار و کردار هر چند که بسیار باشد، و زیاد شمردن بدى در گفتار و کردار هر چند که کم باشد. دعای 20 بند دهم

امام حتی به حیوانات نیز توجه دارد چرا که در دعای طلب باران می فرماید: اللَّهُمَّ اسْقِنَا سَقْیا ... تَنْعَشُ بِهِ الْبَهَائِم: پروردگارا به ما آب را ارزانى دار، آبى که ... مایه شادابى و نشاط چهار پایان را فراهم کنى. دعای 19 بند پنجم

البته مجرمان و گناهکاران را نیز فراموش نمی کند، از جمله در دعای عید فطر چنین می­خوانیم: لا یَخِیبُ مِنْکَ الْآمِلُونَ، وَ لا یَیْأَسُ مِنْ عَطَائِکَ الْمُتَعَرِّضُونَ،... رِزْقُکَ مَبْسُوطٌ لِمَنْ عَصَاکَ، وَ حِلْمُکَ مُعْتَرِضٌ لِمَنْ نَاوَاکَ، عَادَتُکَ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِیئِینَ، وَ سُنَّتُکَ الْإِبْقَاءُ عَلَى الْمُعْتَدِین: آرزومندان هرگز از تو نا امید نمى‏شوند و آنها که به سوى تو مى‏آیند هیچگاه مأیوس نمى‏شوند ... روزى تو (حتى) براى کسى که تو را نافرمانى مى‏کند نیز گسترده است و شکیبایى تو شامل آن کس که با تو دشمنى نموده نیز مى‏شود. عادت تو نیکى به گناهکاران است و سیره و روش تو مدارا با تجاوز کاران است.دعای 46 بند 15و16

 و در جای دیگر می افزاید: فَأَمَّا أَنْتَ یَا إِلَهِی فَأَهْلٌ أَنْ ... لا یَیْأَسَ مِنْکَ الْمُجْرِمُونَ، لِأَنَّکَ الرَّبُّ الْعَظِیمُ الَّذِی لا یَمْنَعُ أَحَدا فَضْلَهُ، وَ لا یَسْتَقْصِی مِنْ أَحَدٍ حَقَّهُ: و امّا تو اى معبود من، شایسته آنى که ... خطاکاران از تو مأیوس نگردند، چرا که تو پروردگار بزرگى هستى که فضل خود را از احدى منع نمى‏کنى و حق خود را از کسى باز خواست نمى‏نمایى. دعای 39 بند 13

البته امام علیه السلام خطوط قرمزی نیز ترسیم نموده و اینطور نیست که به بهانه انسان دوستی خط بطلان بر همه ارزش های انسانی از جمله دین اسلام بکشد، لذا می فرماید: وَ وَفِّقْنَا فِیهِ لِأَنْ نَصِلَ أَرْحَامَنَا بِالْبِرِّ وَ الصِّلَةِ، وَ أَنْ نَتَعَاهَدَ جِیرَانَنَا بِالْإِفْضَالِ وَ الْعَطِیَّةِ ... وَ أَنْ نُنْصِفَ مَنْ ظَلَمَنَا، وَ أَنْ نُسَالِمَ مَنْ عَادَانَا حَاشَى مَنْ عُودِیَ فِیکَ وَ لَکَ، فَإِنَّهُ الْعَدُوُّ الَّذِی لا نُوَالِیهِ، وَ الْحِزْبُ الَّذِی لا نُصَافِیهِ: و ما را در این ماه مبارک توفیق ده که با کار نیک نسبت به خویشان خود صله رحم بجا آوریم و با فضل و بخشش با همسایگانمان رابطه دوستى بر قرار کنیم ... و نسبت به کسانى که بر ما ستم روا داشته‏اند، انصاف را رعایت نماییم و نسبت به دشمنانمان با مسالمت بر خورد کنیم، بجز آنها که در راه و به خاطر تو مورد عداوت ما هستند، اینان دشمنانى هستند که هرگز با آنها دوستى نمى‏کنیم و از حزبى هستند که هرگز با آنها صفا و یکرنگى نداریم. دعای 44بند دهم.

متن کامل مقاله

  • احد داوری

مبانی و مصادیق انسان دوستی در صحیفه سجادیه

احد داوری | شنبه, ۷ فروردين ۱۳۹۵، ۰۸:۱۲ ق.ظ | ۰ نظر

براساس آموزه های دین اسلام، انسان در مقابل هر یک از مخلوقات وظایفی بر عهده دارد، بی شک این حقوق در مورد انسان ها به عنوان برترینِ مخلوقات، ارزش دوچندان و شناخت آن اهمیت مضاعفی دارد و هر یک از ائمه نیز با توجه به شرایط و فضای عصر خود، به گوشه ای از این امور اشاره و تأکید کرده اند؛ اما آنچه حائز اهمیت بیشتری است توجه امام سجاد علیه السلام در صحیفه سجادیه با زبان دعا به مقوله انسان دوستی است که بیان می کند حتی در سخت ترین شرایط که امکان هیچ کمکی برای همنوعان فراهم نیست می توان از کمترین امکانات، حتی دعا به یاری آنها شتافت؛ البته امام با نگرش کلی به موضوع تفاوتی بین زنان ومردان قائل نیست.

نویسنده در این مجال پس از ذکر مقدماتی در تبیین فضای فرهنگی اجتماعی عصر امام سجاد علیه السلام و معانی لغوی و اصطلاحی واژگان اساسی تحقیق به بررسی جایگاه انسان دوستی در صحیفه پرداخته و خلقت همه انسانها از یک مرد و زن، تشابه در نحوه خلقت، بندگی همه انسان ها برای خدا، مسخر بودن همه امکانات برای انسان و خلیفة خدا بودن انسان در روی زمین را جزء مبانی انسان دوستی در صحیفه ذکر و برخی مصادیق انسان دوستی در صحیفه سجادیه از جمله در مورد والدین، فرزندان، همسایگان، دوستان، ، رزمندگان، مظلومان، ضعیفان و زیر دستان را بر شمرده است. در صحیفه سجادیه علاوه بر ذکر مصادیقی برای تقویت انسان دوستی، توکل به خدا را عامل اصلی برای خود فرد می داند تا انسان به کسی جز خدا نیازمند نباشد.

دانلود متن کامل مقاله (تاریخ نگارش فروردین 1391)

  • احد داوری