مطالعات دانشجویی

مطالبی از قرآن و احادیث، نکاتی از سیره بزرگان و مقالات شخصی

مطالعات دانشجویی

مطالبی از قرآن و احادیث، نکاتی از سیره بزرگان و مقالات شخصی

سلام خوش آمدید

به مناسبت آغاز سال تحصیلی رسمی آموزشی با حدیث زیر از اساتید بزرگوارم در طول تحصیل قدردانی می کنم:

قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّادِقُ علیهما السلام‏ عُلَمَاءُ شِیعَتِنَا مُرَابِطُونَ‏ بِالثَّغْرِ الَّذِی یَلِی إِبْلِیسُ وَ عَفَارِیتُهُ یَمْنَعُونَهُمْ عَنِ الْخُرُوجِ عَلَى ضُعَفَاءِ شِیعَتِنَا وَ عَنْ أَنْ یَتَسَلَّطَ عَلَیْهِمْ إِبْلِیسُ وَ شِیعَتُهُ النَّوَاصِبُ. (بحار الأنوار چاپ بیروت؛ ج‏2 ؛ ص5)

امام صادق علیه السلام می فرمایند:

علماى شیعیان ما در مرزى هستند که در سوى دیگر آن ابلیس و دار و دسته‏ اش هستند. اینان مانع از شیاطین مى شوند که به ضعفاى شیعیان ما حمله کنند، و از اینکه ابلیس و پیروان ناصبى‏اش بر آنان مسلّط شوند.

  • احد داوری

مقاله مشترک با دانشجویان محترم خانم ها جهاندیده و یزدان پناه

چکیده:

پرداختن به کلام رهبری در همه زمینه ها، خصوصا در باره ایثار و شهادت، که از ناب‌ترین و ارزنده ترین مفاهیم کلیدی می باشند، از اهمیت بسیاری برخوردار هست. و از این روی لازم می نماید تا فرمایشات ایشان در این زمینه، بیش از پیش مورد تحلیل و واکاوی قرار گرفته و پژوهشهای جدی در این زمینه صورت گیرد. در این مقاله نیز تلاش شده است تا مألفه های ارزشی ایثار و شهادت، به روش توصیفی- تحلیلی، در مجموعه بیانات و مکتوبات رهبری مورد باز اندیشی قرار گیرد. از بررسی‌ها و مطالعات چنین استفاده می شود که، در کلام و اندیشه ایشان ایثار و شهادت از ارج و ارزش والایی برخوردار می‌باشد. ایثار به معنای فداکاری و گذشتن از همه چیز در راه آرمانها می باشد و شهادت نیز به معنای کشته شدن در راه ارزشهای دینی می باشد. ایثار و شهادت، مقامی بالا می باشد که در آن فرد جان خود را با خدا معامله می نماید و سبب حفظ نظام و اسلام می باشد. رهبری به بیان خصوصیات فرد ایثارگر و شهدا و خانواده های آنان نیز پرداخته اند.

کلیدواژگان: ایثار و شهادت، کشته شدن در راه خدا، خانواده شهدا، ایمان.

 دریافت نسخه پی دی اف

  • احد داوری

مقاله مشترک با دانشجوی محترم خانم جهاندیده

چکیده:

بررسی زندگیِ پربار ائمه و امام زادگان علیهم السلام و بازشناسی سیره آن بزرگواران از ضروریات جامعه بشری می باشد؛ تا رفتارها و منش های آنها، به عنوانِ نقشهِ راه، پیش روی جامعه کنونی قرار داده شوند، و از طریق این الگوهایِ جامعِ الهی، راه کمال و سعادتِ ابدی پیموده شود. حال این سؤال پیش می آید که آیا زندگانی جعفر بن موسی سلام الله علیه، با وجود قلت منابع، قابل مطالعه و بازخوانی می باشد؟ و آیا بررسی ابعاد شخصیتی امامزاده جعفر، می تواند ما را در دست یابی به این الگو یاری رساند؟ در راستای پاسخ به سؤالات فوق، در این مقاله سعی شده است تا با روش توصیفی - تحلیلی، روایات مربوط به زندگانیِ پربارِ این امامزاده شریف، گرد‌آوری و مورد پژوهش قرارگیرد. در بررسی‌های اولیهِ به عمل آمده، به منبع و نوشتهِ جامعی در مورد زندگانی ایشان دست نیافتیم و این خود نشان از اهمیت این تحقیق می باشد؛ به همین دلیل با جست‌وجو در منابع روایی و تاریخی، سعی در تبیین گوشه‌هایی از زندگانی این امام‌زاده عالی‌قدر داشتیم. با وجود کمیِ روایات درباره زندگی این بزرگوار، همه متون و روایات موجود، دلالت بر کرامت و فضل ایشان دارند. ایشان فرزند بلافصل امام موسی بن جعفر علیه السلام و برادر امام رضا علیه السلام می باشند.

کلیدواژگان: جعفر بن موسی علیه السلام، فرزندان امام موسی بن جعفر علیه السلام، معرفی شخصیت امامزاده، متون روایی.

 دریافت نسخ پی دی اف

مقاله فوق از مقالات مربوط به به کنگره ملی امامزاده جعفر بن موسی الکاظم علیه السلام است که می توانید چکیده و متن کامل آن را از اینجا نیز مطالعه نمایید.

  • احد داوری

مقاله مشترک با دانشجوی محترم خانم جهاندیده

چکیده:

قرآن‌کریم اعجاز الهی وبرترین کتاب هدایت می باشد. ائمه علیهم‌السلام نیز هم‌ثقل قرآن، و مبیّن آیات آن می‌باشند؛ که باید دستِ بشریت را گرفته و بانور قرآن آنهارا به سر‌منزل کمال رهنمون شوند. امام رضا علیه‌السلام نیز، هدایتگری توسط آیات قرآن را در همه ابعاد زندگی بشر، در بسیاری از احادیث خود به نمایش گذاردند. در این مقاله تلاش شد با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، احادیث امام رضا علیه‌السلام مورد باز‌اندیشی قرار گیرد، تا کاربرد آیات‌ قرآن در کلام ایشان بیش از پیش تبیین گردد. امام علیه‌السلام عظمت قرآن را تبیین نموده و ارزش نهادن به آن را مهم شمردند. ایشان شبهات و بدعتهای پیرامون قرآن را جواب داده، و به تفسیر آیات، تبیین حقایق و بیان نکات فقهی پرداخته، در بسیاری از بیانات خود به آیات استشهاد نموده، مسائل مهم را توسط قرآن حل کرده و مفاهیم آن را در همه ابعاد زندگی خود جاری نمودند.

کلیدواژگان: عظمت و ارزش قرآن، تفسیر قرآن، استشهاد به آیات، پاسخگویی قرآن، امام رضا علیه السلام.

دریافت نسخه پی دی اف

  • احد داوری

مقاله مشترک با دانشجوی محترم خانم جهاندیده

چکیده:

خانواده یک واحد کوچک اجتماعی می باشد که حفظ این نهاد، هم باعث دوام جامعه و هم عامل رشد، بالندگی و به کمال رسیدن آن می باشد؛ پس باید مبانی تحکیمِ این نهادِ انسانیِ مقدس بیش از پیش مورد مطالعه قرار گیرد؛ و از آنجا که آموزه های اسلام، خصوصا سیره ائمه علیهم السلام از غنی ترین منابع برای این مطالعات می باشد؛ از این روی باید عوامل استحکام و سعادت خانواده با مراجعه به آموزه های این بزرگواران بازشناسی شود. در این مقاله تلاش شده است تا با روش توصیف و تحلیلِ روایات، مبانی استحکام بنیان خانواده، با استفاده از آموزه های انسان ساز امام علی بن موسی الرضا علیه السلام مورد بررسی قرار گیرد. در احادیث و روایات آن حضرت، عفت، عمل به آموزه های اسلامی، محبت، احترام و ... جزء مهمترین عوامل و مبانی تحکیم بنیان خانواده می باشند.

کلید واژگان:خانواده، تحکیم نهاد خانواده، مبانی تحکیم، عمل به آموزه های اسلام،امام رضا علیه السلام.

 دریافت نسخه پی دی اف

  • احد داوری

مقاله مشترک با دانشجوی محترم خانم جهاندیده

چکیده

دین اسلام با ارائه جامع‌ترین برنامه برای تعالی بشر در همه ساحت های مادی و معنوی و در ابعاد نظری و عملی، پس از استقرار سیاسی و اجتماعی و تنظیم روابط داخلی و خارجی، به سرعت توانست بنیانگذار تمدنی شگرف در جهان شود و بتواند زمینه اولیه رسیدن انسان به سعادت را که هدف آفرینش وی است فراهم نماید. این نوشتار با تحلیل آیات معرّفِ نمایه های تمدن اسلامی به بررسی شاخصه های تمدن اسلامی از منظر قرآن پرداخته است تا بیانگر اصلی ترین راهبردهای فتح قله های تمدن بشری باشد. از دیدگاه قرآن مجید اطاعت از خدا و ولی او، عدالت، وحدت، امنیت، نظارتِ همگانی و مشورت در امور از مهمترین شاخصه های تمدن اسلامی می‌باشد که اگر دنیای اسلام این اصل‌ها را محور برنامه های خود قرار داده و بر مبنای آن، تمدن نوین اسلامی را بنا نماید؛ با ارئه برترین تمدنِ جهانی به جامعه بشریت تمدنهای مادی و پوشالی را در هم شکسته و همه ملت‌ها را ساکن مدینه فاضله خواهد نمود.

 

کلید واژگان: قرآن کریم، تمدن اسلامی، شاخصه تمدن، حکومت اسلامی، عدالت، وحدت، نظارت، امنیت.

دریافت نسخه پی دی اف

  • احد داوری

مقاله مشترک با دانشجویان محترم خانم ها جهاندیده و یزدان پناه

چکیده:

بررسی زندگیِ پربار ائمه و امام زادگان علیهم السلام و بازشناسی سیره آن بزرگواران از ضروریات جامعه بشری می باشد؛ تا رفتارها و منش های آنان به همه ملتها شناسانده شود، و از طریق این الگوهایِ جامعِ الهی، راه کمال و سعادتِ ابدی پیموده شود. در این میان، بررسی سیره شخصیتهایی برتر چون حضرت زینب سلام الله علیها همیشه مورد توجه سالکان راه حق و حقیقت بوده است؛ و نیز در منابع بسیاری به شرح وقایع کربلا و شأن پیام آور آن پرداخته شده است؛ در این مقال نیز تلاش بر این بوده است تا با روش توصیفی - تحلیلی، روایات و اخبار مربوط به زندگانی آن بزرگ‌بانو، به ویژه نقش وی به عنوان فرزند خلف امام علی علیه السلام مورد تبیین واقع گردد. حضرت زینب با زندگانی معصوم‌گونه و قهرمانانه خود تعبیرِ نام خود را رقم زدند. ایشان بانویی والا مقام بودند که همیشه یار و یاور ولایت بودند و به راستی که زینتی بسیار نیکو برای ابو طالب علیه السلام بودند. ایشان در واقعه کربلا و پس از ظهر عاشوری نقش تاریخی خود را ایفاء کردند؛ این بانو سرپرستی کاروان اسیران را برعهده گرفتند. شجاعت زینب سلام الله علیها در دفاع از ولایت، ایراد خطبه های علی وار، سرکوبی و نکوهش دشمن و ابلاغ پیام خونهای پاک کربلا، بسیار ستودنی و بی مانند بود و به راستی که ایشان هم زینت اهل بیت بودند و هم زینت اسلام و هم زینت انسانیت و آزادانگی بودند.

کلیدواژگان: حضرت زینب سلام الله علیها، زینت پدر، تبیین واقعه کربلا، شجاعت و فضل، خطبه های علی گونه

دانلود متن مقاله به صورت پی دی اف

  • احد داوری

چکیده:

رویکرد معنادار قرآن کریم در روشمندی، تثبیت و تقویت فرهنگ اقامه نماز، نوید بخش تعالی فرهنگ اسلامی در ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی شده و باعث تعالی اندیشه، معرفت و رفتار مسلمانان می گردد، از این روی این نوشتار با تحلیل آیات قرآن و با توجه به زمان، فضا و جو نزول آیات و سوره های قرآن کریم و مخاطبان آن آیات در مکه و مدینه، مهم ترین راه‌کارهای قرآنی فرهنگ سازی نماز را بدین شرح تبیین کرده است: جامع نگری برای فرهنگ سازی، استمرار در فرهنگ سازی، فرهنگ سازی با همه امکانات موجود، استفاده از ظرفیت عموم مردم، تبیین فرهنگ صحیح آنگاه انکار یا اصلاح فرهنگ های نادرست، ابتدا تثبیت کلیات آنگاه تبیین جزئیات، تفاوت اولویت های اشخاص برای فرهنگ سازی، آسیب شناسی مسأله، تذکر کمال فرهنگ و تعالی آن و مدیریت برنامه ریزی بر محور نماز.

واژگان کلیدی: نماز، فرهنگ سازی، تعالی فرهنگ، بیان تدریجی، مخاطب نگری، قرآن کریم.

 

متن کامل مقاله «راه‌کارهای قرآنی فرهنگ سازی نماز»

  • ۰ نظر
  • ۰۷ خرداد ۹۵ ، ۱۳:۱۶
  • احد داوری

این مقاله به طور مشترک با همکاری دانشجویان محترم کارشناسی ارشد خانم ها «حمیده شفیعی» و «سعیده آقائی اقدم» تدوین شده و در اولین شماره دو فصلنامه علوم قرآن و تفسیر معارج وابسته به بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء چاپ شده است.

نشریه معارج

چکیده

اندیشمندان و مفسران در بررسی قرآن کریم به ویژه در مطالعه آیاتی که با موضوعات علوم تجربی نسبتی دارند، رویکردهای متفاوتی برگزیده اند، برخی بر این باورند که هر علمی از علوم بشری را می توان در قرآن جستجو کرد، از سوی دیگر برخی مخالفان معتقدند قرآن هیچگونه رسالتی در حوزه‌ی علوم تجربی ندارد. در مقابل این دو طیف عده ای راه میانه را در پیش گرفته و با تخطئه دو دیدگاه قبلی یافته های قطعی علوم جدید را در قرآن کریم پذیرفته اند و آن را نشانه ای از اعجاز علمی این کتاب جامع بشری دانسته اند. از جمله باورمندان به این نظریه آیت الله جوادی آملی می باشند که با تصریح به این مطلب بر وثاقت این اندیشه افزوده اند. ایشان ضمن اشاره تلویحی به چنین اعجازی در قرآن کریم با بهره گیری از دلایل عقلی همچون دینی بودن همه علوم، جامعیت و جاودانگی قرآن و دلایل نقلی نظیر نوآوری قرآن در برخی مطالب علمی و تصریح ائمه اطهار علیهم‌السلام، به اثبات نظریه خویش پرداخته و آن را از پیرایه های عصر علم زده امروز مبرا دانسته اند. چنانکه پیرامون نسبت دادن هر دستاورد ظنّی علمی به قرآن هشدار می دهند. در این پژوهش سعی بر این است تا با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی آرای آیت الله جوادی آملی پیرامون اعجاز علمی قرآن کریم که منطبق با یافته های علمی روز است، پرداخته شود.

کلید واژه ها: قرآن، علوم تجربی، اعجاز علمی، آیت الله جوادی آملی

متن کامل مقاله «اعجاز علمی قرآن در اندیشه آیت الله جوادی آملی»

  • ۰ نظر
  • ۰۷ خرداد ۹۵ ، ۱۳:۱۴
  • احد داوری

چکیده:

روش تفسیری به منابع مورداستفاده مفسران در یافتن مراد جدی خداوند متعال اطلاق می‌گردد که تبیین آن می‌تواند در فهم بهتر تفاسیر یاری کند و بررسی روش تفسیری اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌تواند علاوه بر فهم عمیق تفاسیر آگاه‌ترین معلمان قرآن، برای مفسران و پیروان آن‌ها به‌عنوان راهنما، راهگشا و الگو باشد. نویسنده در این نوشتار پس از ذکر اهمیت بحث از روش تفسیری حضرت علی بن الحسین علیه‌السلام، با تحلیل روایات تفسیری و ادعیه آن حضرت سعی نموده است تا روش تفسیری امام سجاد علیه‌السلام را بیان کرده و درنهایت به این نتیجه برسد که مهم‌ترین روش‌های تفسیری حضرت عبارت‌اند از: قرآن به قرآن، قرآن به روایت، استفاده از منابع تاریخی، استعانت از عقل برهانی و تفسیر بر اساس علم امامت که گاهی در تفسیر یک آیه به‌صورت همزمان از چندین روش استفاده‌شده است.

کلیدواژه‌ها: روش تفسیری، روایات تفسیری امام سجاد علیه‌السلام، تفسیر، تأویل، امام سجاد علیه‌السلام، قرآن کریم.

دانلود متن کامل مقاله «روش تفسیری امام سجاد علیه‌ السلام»

  • ۰ نظر
  • ۰۷ خرداد ۹۵ ، ۱۲:۵۵
  • احد داوری

این مقاله با همکاری جناب آقای دکتر محمد سبحانی به ثمر نشسته است.

چکیده

انتقال اندیشه های علمی و فلسفی کشورهای تازه فتح شده به میان مسلمانان،‌ دگرگونی حکومت اموی به عباسی، پیدایش عقاید مختلف کلامی در میان مردم مسلمان، همچنین انتشار علوم اسلامی همچون تفسیر، فقه، حدیث، کلام، جدل و... شرایطی را فراهم کرد که امام صادق علیه السلام بنا به وظیفه شرعی خود در تبیین اسلام ناب محمدی و علوی شیوه شاگردپروری را انتخاب نمود؛ که لازم است چرایی، مبانی و مصادیق مهم آن مورد بررسی قرار گیرد. بر این اساس در این نوشتار پس از ذکر اهمیت مساله و معرفی مختصر شخصیت علمی امام صادق علیه السلام، دلیل انتخاب شیوه شاگردپروری توسط امام مورد کنکاش قرار گرفته و با ذکر گوشه هایی از فضای فرهنگی اجتماعی و سیاسی عصر امام، مبانی تربیتی امام تبیین شده و نمونه هایی از شاگردان خاص حضرت در حوزه های مختلف علمی به طور اجمال معرفی شده است که می توان از هشام بن حکم، جابر بن یزید جعفی، ‌مومن طاق، زرارة بن اعین، ابان بن تغلب،‌ مفضل بن عمر،‌ جابر بن حیان،‌ ابو حمزه ثمالی و علی بن یقطین نام برد.

واژگان کلیدی: امام صادق علیه السلام، شاگردپروری، علوم، مبانی تربیت، شرایط فرهنگی قرن دوم، شاگردان خاص

مقاله جزء مقالات برگزیده نخستین همایش بین المللی اهل بیت علیهم السلام و تولید علم در سال 1394 بود.

دانلود متن کامل مقاله «امام صادق علیه السلام و تربیت شاگردان برجسته علمی در حوزه های مختلف»

  • ۰ نظر
  • ۰۷ خرداد ۹۵ ، ۱۲:۴۶
  • احد داوری

چکیده

آرامش، انسان دوستی، مهربانی و ایمان به پروردگار از جمله اهداف بلند قرآن کریم در تبیین هدف از تشکیل خانواده است که اعضای آن می توانند در رسیدن همدیگر به کمال حقیقی، یاری رسان باشند؛ لذا سفارش هایی از سوی ائمه معصوم علیهم السلام جهت تکمیل ارتباط میان اعضای خانواده ارائه شده است که مهم ترین آنها صله میان اعضای خانواده است و برای تشویق به انجام آن برخی ثمرات صله رحم در روایات دیده می شود که تبیین آنها در روایات رضوی، با توجه به شرایط خاص زندانی امام رضا علیه السلام دارای اهمیت می باشد. بر این اساس نویسنده به بررسی ثمرات صله رحم در اندیشه رضوی پرداخته است و برای نیل به این مقصود، پس از مفهوم شناسی، مهم ترین برکات صله رحم در فرهنگ رضوی را با توجه به تتبع در احادیث موجود در موارد زیر احصا کرده است: زیاد شدن ایمان، زیاد شدن اموال، طول عمر، جلب محبت خانواده، دوستی خدا و بهشت.

واژه های کلیدی: خانواده، صله ارحام، ثمرات، امام رضا علیه ­السلام.

متن مقاله «آثار و برکات صله رحم در توانمندسازی خانواده در فرهنگ رضوی»

  • ۰ نظر
  • ۰۷ خرداد ۹۵ ، ۱۲:۳۱
  • احد داوری

چکیده:

تأثیر خانواده در موفقیت هر فردی انکار ناپذیر است و این موفقیت زمانی دوام می یابد که خانواده دارای استحکام مطلوبی باشد، لذا شناخت عوامل تحکیم خانواده نیز دارای اهمیت است؛ بویژه اگر این شناخت از افق فرابشری صورت گیرد؛ البته بررسی مسأله از دیدگاه امام رضا علیه السلام با توجه به شرایط خاص فرهنگی، اجتماعی و سیاسی عصر آن حضرت اهمیت خاصی خواهد داشت. در این مجال با محور قرار دادن گفتار و رفتار امام رضا علیه السلام به تبیین ارتباط با خویشاوندان به عنوان یکی از عوامل موثر در تحکیم روابط خانوادگی پرداخته شده و با ذکر چگونگی تأثیر این ارتباط در تحکیم نهاد خانواده، راهکارهای استحکام روابط خانوادگی بنابر آموزه های رضوی در موارد زیر برشمره شده است: حسن خلق، صله رحم، نیکی به والدین، تربیت فراگیر فرزندان، رعایت حقوق اقتصادی خانواده و الگو گیری از خانواده نمونه اهل بیت علیهم السلام.

واژگان کلیدی: ارتباط، صله رحم، تحکیم خانواده، راهکارهای استحکام روابط خانوادگی، امام رضا علیه­ السلام

 متن مقاله «نقش خویشاوندان در تحکیم خانواده در آموزه های رضوی»

  • ۰ نظر
  • ۰۷ خرداد ۹۵ ، ۱۲:۲۶
  • احد داوری

چکیده:

بررسی روابط خویشاوندان از نگاه امام رضا علیه ­السلام با توجه به شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی عصر زندگی آن حضرت دارای اهمیت خاصی می باشد، بر این اساس نویسنده به بررسی روابط میان بستگان در گفتار و رفتار رضوی پرداخته است، بدین منظور پس از ذکر مفهوم خویشاوند و بیان واژه های معادل آن در ادبیات قرآنی، مهم ­ترین ثمرات رابطه با خـویشاوندان را در اندیشه رضوی بر شمرده و پیامد­های قطع ارتباط با بستگان را از نگاه امام رضا علیه السلام مورد بررسی قرار داده و مهم ترین حقوق خویشاوندان را در مقابل والدین، فرزندان و سایر خویشان ذکر کرده است و در پایان به این نکته اشاره دارد که امام رضا علیه السلام از هر فرصتی برای معرفی عترت پیامبر به عنوان خویشاوندان نزدیک آن حضرت و جانشینان بر حق وی، همچنین شناساندن آنها به عنوان خانواده الگو در سبک زندگی اسلامی استفاده کرده است.

واژگان کلیدی: ارتباط، خویشاوندان، حقوق خویشاوندان، امام رضا علیه­ السلام، اهل بیت علیهم­ السلام

 متن مقاله «روابط خویشاوندی در حدیث رضوی»

  • ۰ نظر
  • ۰۷ خرداد ۹۵ ، ۱۲:۲۰
  • احد داوری
مطالعات دانشجویی


امام خامنه ای:
باید در کشور ما و در میان جامعه‌ى ما ترتیبى اتّخاذ بشود که همه‌ى آحاد مردم به‌نحوى با قرآن انس داشته باشند و مفاهیم قرآنى براى اینها مفهوم باشد و معانى قرآن را درک کنند، به قرآن مراجعه کنند؛ ولو به طور اجمال از مفاهیم قرآنى سر دربیاورند.
(8 تیر 1393)

********************

امام خامنه‌ای:
«دشمنان می خواهند یاد شهدا احیا نشود برای اینکه جاده شهادت کور بشود» (6 اسفند 1397)