مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

مطالعات قرآنی و حدیثی

نتایج مطالعات و مقالات شخصی

۷ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «صحیفه سجادیه» ثبت شده است

نماز شب در صحیفه سجادیه

احد داوری | پنجشنبه, ۲۶ فروردين ۱۳۹۵، ۰۳:۰۱ ب.ظ | ۱ نظر

در روایات به نماز شب تاکید زیادی شده است و برخی علما گفته اند که  نماز شب گره های روز را باز می کند (جوادی آملی، عبدالله؛ حکمت عبادات، ص116). با ذکر این اهمیت برای نماز شب باید متذکر شد که بیشتر اشاره های صحیفه سجادیه در مورد نماز مربوط به نماز شب در ماه رمضان است. حضرت در این ادعیه از یک طرف از خداوند می خواهد که در شب های ماه رمضان به نماز شب توفیق دهد تا شب های رمضان بر کوتاهی ما گواهی ندهد:

أللَهُمَّ اشْحَنْهُ بِعِبَادَتِنَا إیَّاکَ، وَزَیِّنْ أَوْقَاتَهُ بِطَاعَتِنَا لَکَ، وَأَعِنَّا فِی نَهَـارِهِ عَلَى صِیَـامِـهِ، وَفِی لَیْلِهِ عَلَى الصَّـلاَةِ وَالتَّضَرُّعِ إلَیْکَ وَالخُشُوعِ لَکَ، وَالذِّلَّةِ بَیْنَ یَدَیْکَ حَتَّى لا یَشْهَدَ نَهَارُهُ عَلَیْنَا بِغَفْلَة، وَلا لَیْلُهُ بِتَفْرِیط. (صحیفه سجادیه، دعای44)

بارخدایا این ماه را با عبادت ما پر ساز و ساعاتش را به طاعت ما آراسته گردان، یاریمان ده تا روزش را روزه بداریم و شبش را به نماز و زاری و خشوع به درگاهت و خواری در پیشگاهت به سر آوریم تا روزش بر غفلت ما و شبش بر کوتاهی ما گواهی ندهد.

در این دعا به سه ویژگی نماز شب نیز اشاره شده است که عبارتند از: 1.تضرع به سوی پروردگار 2.خشوع برای او و3. ذلت در پیشگاهش (وَالتَّضَرُّعِ إلَیْکَ وَالخُشُوعِ لَکَ، وَالذِّلَّةِ بَیْنَ یَدَیْکَ).

و از طرف دیگر ماه رمضان را ماه شب زنده داری معرفی می کند:

وَالْحَمْدُ لِلّه الَّذِی جَعَلَ مِنْ تِلْکَ السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضَانَ، شَهْرَ الصِّیَامِ ... وَشَهْرَ الْقِیَامِ، الَّذِی أُنْزِلَ فِیْهِ الْقُرْآنُ (صحیفه سجادیه دعای 44)

سپاس خدا را که یکی از آن راه های (احسان پروردگار) را ماه خود، ماه رمضان قرار داد. ماه روزه ... ماه شب زنده داری که در آن قرآن فروفرستاده شد.

ماهی که در آن بندگان به قیام به عبادت تشویق شده اند:

أللَّهُمَّ وَأَنْتَ جَعَلْتَ مِنْ صَفَـایَـا تِلْکَ الْوَظَائِفِ وَخَصَائِصِ تِلْکَ الْفُرُوضِ شَهْرَ رَمَضَانَ الَّذِی اخْتَصَصْتَهُ مِنْ سَائِرِ الشُّهُورِ ... وَفَرَضْتَ فِیْهِ مِنَ الصِّیَامِ، وَرَغَّبْتَ فِیهِ مِنَ القِیَامِ (صحیفه سجادیه دعای 45)

بار خدایا تو ماه رمضان را در زمره خالص ترین آن وظایف و برگزیده ترین آن واجبات قرار دادی، ماهی که به دیگر ماه ها امتیاز دادی ... و روزه داری را در آن واجب ساختی و بندگان را در آن به قیام برای عبادت تشویق کردی.

  برگرفته از مقاله «صحیفه سجادیه و نماز»

 

  • احد داوری

صحیفه سجادیه و امام خمینی (رحمه الله)

احد داوری | دوشنبه, ۱۶ فروردين ۱۳۹۵، ۱۰:۰۴ ب.ظ | ۰ نظر

و اما زبور آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم، صحیفه کامله سجادیه که نمونه کامل قرآن صاعد و از بزرگترین مناجات عرفانی در خلوتگاه انس است که دست ما کوتاه از نیل به برکات آن است. آن کتابی است الهی که از سرچشمه نور الله نشات گرفته و طریقه سلوک اولیای بزرگ و اوصیای عظیم الشان را به اصحاب خلوتگه الهی می آموزد، کتاب شریفی است که سبک بیان معارف الهی اصحاب معرفت را چون سبک قرآن کریم بدون تکلف الفاظ در شیوه دعا و مناجات برای تشنگان معارف الهی بیان می کند، این کتاب مقدس چون قرآن کریم سفره الهی است که در آن همه گونه نعمت موجود است و هرکس به مقدار اشتهای معنوی خود از آن استفاده می کند (صحیفه امام، ج21، ص 209) و به همین خاطر است که رهبر و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، خمینی کبیر، موقع ورود به ترکیه در اولین نامه خود از سید مصطفی خمینی درخواست می کند تا کتاب صحیفه را برایش بفرستند. (صحیفه امام ، ج1، ص 428)

 بخشی از مقاله صحیفه سجادیه و نماز

  • احد داوری

امام زین العابدین علیه السلام انسان دوستی را از صفات متقیان می شمارد و مصادیق متنوعی را برای آنها می شمارد، از جمله می فرمایند:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ حَلِّنِی بِحِلْیَةِ الصَّالِحِینَ، وَ أَلْبِسْنِی زِینَةَ الْمُتَّقِینَ، فِی بَسْطِ الْعَدْلِ، وَ کَظْمِ الغَیْظِ، وَ إِطْفَاءِ النَّائِرَةِ، وَ ضَمِّ أَهْلِ الْفُرْقَةِ، وَ إِصْلاحِ ذَاتِ الْبَیْنِ، وَ إِفْشَاءِ الْعَارِفَةِ، وَ سَتْرِ الْعَائِبَةِ، وَ لِینِ الْعَرِیکَةِ، وَ خَفْضِ الْجَنَاحِ، وَ حُسْنِ السِّیرَةِ، وَ سُکُونِ الرِّیحِ، وَ طِیبِ الْمُخَالَقَةِ، وَ السَّبْقِ إِلَى الْفَضِیلَةِ، وَ إِیثَارِ التَّفَضُّلِ، وَ تَرْکِ التَّعْیِیرِ، وَ الْإِفْضَالِ عَلَى غَیْرِ الْمُسْتَحِقِّ، وَ الْقَوْلِ بِالْحَقِّ وَ إِنْ عَزَّ، وَ اسْتِقْلالِ الْخَیْرِ وَ إِنْ کَثُرَ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی، وَ اسْتِکْثَارِ الشَّرِّ وَ إِنْ قَلَّ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی: پروردگارا بر محمد و آل او درود فرست، و مرا به زینت صالحان آراسته فرما و زیور پرهیزکاران را به من بپوشان تا در گستردن عدل و فرو نشاندن خشم، و خاموش کردن آتش کینه، و پیوند دلهاى پراکنده و اصلاح و آشتى بر قرار کردن میان مردم و فاش کردن نیکیها و پوشاندن زشتیها و عیبها، و نرم خویى و تواضع و خوش سیرتى و استوار گامى، و معاشرت نیک، پیشتازى به سوى نیکیها و برگزیدن احسان و تفضل و ترک سرزنش، و ترک همکارى با نا اهلان و به حق سخن گفتن هر چند که سخت باشد، کم دانستن نیکى در گفتار و کردار هر چند که بسیار باشد، و زیاد شمردن بدى در گفتار و کردار هر چند که کم باشد. دعای 20 بند دهم

امام حتی به حیوانات نیز توجه دارد چرا که در دعای طلب باران می فرماید: اللَّهُمَّ اسْقِنَا سَقْیا ... تَنْعَشُ بِهِ الْبَهَائِم: پروردگارا به ما آب را ارزانى دار، آبى که ... مایه شادابى و نشاط چهار پایان را فراهم کنى. دعای 19 بند پنجم

البته مجرمان و گناهکاران را نیز فراموش نمی کند، از جمله در دعای عید فطر چنین می­خوانیم: لا یَخِیبُ مِنْکَ الْآمِلُونَ، وَ لا یَیْأَسُ مِنْ عَطَائِکَ الْمُتَعَرِّضُونَ،... رِزْقُکَ مَبْسُوطٌ لِمَنْ عَصَاکَ، وَ حِلْمُکَ مُعْتَرِضٌ لِمَنْ نَاوَاکَ، عَادَتُکَ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِیئِینَ، وَ سُنَّتُکَ الْإِبْقَاءُ عَلَى الْمُعْتَدِین: آرزومندان هرگز از تو نا امید نمى‏شوند و آنها که به سوى تو مى‏آیند هیچگاه مأیوس نمى‏شوند ... روزى تو (حتى) براى کسى که تو را نافرمانى مى‏کند نیز گسترده است و شکیبایى تو شامل آن کس که با تو دشمنى نموده نیز مى‏شود. عادت تو نیکى به گناهکاران است و سیره و روش تو مدارا با تجاوز کاران است.دعای 46 بند 15و16

 و در جای دیگر می افزاید: فَأَمَّا أَنْتَ یَا إِلَهِی فَأَهْلٌ أَنْ ... لا یَیْأَسَ مِنْکَ الْمُجْرِمُونَ، لِأَنَّکَ الرَّبُّ الْعَظِیمُ الَّذِی لا یَمْنَعُ أَحَدا فَضْلَهُ، وَ لا یَسْتَقْصِی مِنْ أَحَدٍ حَقَّهُ: و امّا تو اى معبود من، شایسته آنى که ... خطاکاران از تو مأیوس نگردند، چرا که تو پروردگار بزرگى هستى که فضل خود را از احدى منع نمى‏کنى و حق خود را از کسى باز خواست نمى‏نمایى. دعای 39 بند 13

البته امام علیه السلام خطوط قرمزی نیز ترسیم نموده و اینطور نیست که به بهانه انسان دوستی خط بطلان بر همه ارزش های انسانی از جمله دین اسلام بکشد، لذا می فرماید: وَ وَفِّقْنَا فِیهِ لِأَنْ نَصِلَ أَرْحَامَنَا بِالْبِرِّ وَ الصِّلَةِ، وَ أَنْ نَتَعَاهَدَ جِیرَانَنَا بِالْإِفْضَالِ وَ الْعَطِیَّةِ ... وَ أَنْ نُنْصِفَ مَنْ ظَلَمَنَا، وَ أَنْ نُسَالِمَ مَنْ عَادَانَا حَاشَى مَنْ عُودِیَ فِیکَ وَ لَکَ، فَإِنَّهُ الْعَدُوُّ الَّذِی لا نُوَالِیهِ، وَ الْحِزْبُ الَّذِی لا نُصَافِیهِ: و ما را در این ماه مبارک توفیق ده که با کار نیک نسبت به خویشان خود صله رحم بجا آوریم و با فضل و بخشش با همسایگانمان رابطه دوستى بر قرار کنیم ... و نسبت به کسانى که بر ما ستم روا داشته‏اند، انصاف را رعایت نماییم و نسبت به دشمنانمان با مسالمت بر خورد کنیم، بجز آنها که در راه و به خاطر تو مورد عداوت ما هستند، اینان دشمنانى هستند که هرگز با آنها دوستى نمى‏کنیم و از حزبى هستند که هرگز با آنها صفا و یکرنگى نداریم. دعای 44بند دهم.

متن کامل مقاله

  • احد داوری

مبانی و مصادیق انسان دوستی در صحیفه سجادیه

احد داوری | شنبه, ۷ فروردين ۱۳۹۵، ۰۸:۱۲ ق.ظ | ۰ نظر

براساس آموزه های دین اسلام، انسان در مقابل هر یک از مخلوقات وظایفی بر عهده دارد، بی شک این حقوق در مورد انسان ها به عنوان برترینِ مخلوقات، ارزش دوچندان و شناخت آن اهمیت مضاعفی دارد و هر یک از ائمه نیز با توجه به شرایط و فضای عصر خود، به گوشه ای از این امور اشاره و تأکید کرده اند؛ اما آنچه حائز اهمیت بیشتری است توجه امام سجاد علیه السلام در صحیفه سجادیه با زبان دعا به مقوله انسان دوستی است که بیان می کند حتی در سخت ترین شرایط که امکان هیچ کمکی برای همنوعان فراهم نیست می توان از کمترین امکانات، حتی دعا به یاری آنها شتافت؛ البته امام با نگرش کلی به موضوع تفاوتی بین زنان ومردان قائل نیست.

نویسنده در این مجال پس از ذکر مقدماتی در تبیین فضای فرهنگی اجتماعی عصر امام سجاد علیه السلام و معانی لغوی و اصطلاحی واژگان اساسی تحقیق به بررسی جایگاه انسان دوستی در صحیفه پرداخته و خلقت همه انسانها از یک مرد و زن، تشابه در نحوه خلقت، بندگی همه انسان ها برای خدا، مسخر بودن همه امکانات برای انسان و خلیفة خدا بودن انسان در روی زمین را جزء مبانی انسان دوستی در صحیفه ذکر و برخی مصادیق انسان دوستی در صحیفه سجادیه از جمله در مورد والدین، فرزندان، همسایگان، دوستان، ، رزمندگان، مظلومان، ضعیفان و زیر دستان را بر شمرده است. در صحیفه سجادیه علاوه بر ذکر مصادیقی برای تقویت انسان دوستی، توکل به خدا را عامل اصلی برای خود فرد می داند تا انسان به کسی جز خدا نیازمند نباشد.

دانلود متن کامل مقاله (تاریخ نگارش فروردین 1391)

  • احد داوری

مراحل انس با قرآن در صحیفه سجادیه

احد داوری | شنبه, ۱۶ آبان ۱۳۹۴، ۰۶:۴۹ ق.ظ | ۰ نظر

قرآن کتاب نجاتی که از طرف خداوند برای هدایت بشر نازل شده و مسلمانان برای رسیدن به مقام شایسته خود باید با آن الفت بگیرند و کسی در این وادی موفق  است که دست به دامان ائمه اطهار علیهم السلام بزند و راه های انس را از آنها بیاموزد که همتا و همپای قرآن هستند، با توجه شرایط خاصی زندگی امام سجاد علیه السلام، بویژه بعد از ماجرای عاشورا و کنترل شدید حکومت جبار اموی، بی­شک بررسی مراحل انس با قرآن در صحیفه سجادیه، نتایج قابل توجهی را به دست خواهد داد؛ زیرا حداقل بیانگر این نکته خواهد بود که در سخت ترین شرایط هم می توان با قرآن مانوس شد.

نویسنده با نگرش به مساله فوق به بررسی مراحل انس با قرآن کریم در صحیفه سجادیه پرداخته است که به خاطر محتوای عالی و عمق معانی آن مورد توجه علمای بزرگ شیعه در قرون اخیر شده است. به همین منظور با مفهوم شناسی اُنس، قرآن و صحیفه سجادیه به ذکر مراحل انس با قرآن کریم از دیدگاه امام زین العابدین علیه السلام در صحیفه پرداخته است. با این توضیح که با بررسی عملکرد شخص امام در زندگی، مراحل عملی انس امام سجاد علیه السلام با قرآن کریم را به ترتیب اینچنین بر شمرده است: قرائت و ختم قرآن کریم، به کار بردن آیات قرآن در هنگام سخن و دعا، عمل به آیات قرآن و  زندگی کردن با قرآن. همچنین با مداقه در عبارات صحیفه به عنوان یک متن علمی، هفت مرحله برای انس با قرآن کریم تبیین کرده و آنها را مراحل نظری انس با قرآن از دیدگاه امام سجاد علیه السلام نامیده است که عبارتند از: اعتراف به آسمانی بودن قرآن کریم، استماع قرآن، تلاوت آیات قرآن، تدبر در آیات قرآن کریم، عمل به آیات قرآن، رعایت حقوق شایسته کتاب خدا و امانت داری وحی پروردگار.

این مقاله در بیست و هشتمین دوره مسابقات بین المللی قرآن حائز رتبه گردید

مقاله انس با قرآن احد داوری

دانلود متن کامل مقاله «مراحل انس با قرآن در صحیفه سجادیه»

  • احد داوری

صحیفه سجادیه و نماز

احد داوری | جمعه, ۹ مرداد ۱۳۹۴، ۱۰:۳۷ ق.ظ | ۰ نظر

شناخت معارف اصیل و پاسخگویی به شبهات ناشی از تضاد فکری در جوامع امروزی, وظیفه ای خطیر بر عهده دانش پژوهان و آگاهان دینی می گذارد تا روح معارف اسلامی را با شیوه های رسا تبیین کنند. در این راستا نویسنده به بررسی موضوع نماز در صحیفه سجادیه پرداخته است, وی با ذکر اهمیت مساله و تبیین مفاهیم اصلی موضوع, رسالت اصلی امام را هدایت انسان به سوی الله ذکر می کند که با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی محیط, امام سجاد علیه السلام از قالب دعا برای بیان مقاصد خود استفاده کرده است و تعداد معدودی از این دعاها در صحیفه سجادیه ذکر شده است. وی در پایان به طور مختصر اشاره های صحیفه سجادیه به نماز را در یک تقسیم بندی شش گانه بیان نموده است.

واژگان کلیدی: امام سجاد علیه السلام، صحیفه سجادیه، نماز، دعا، رسالت

متن ورد و متن پی دی اف مقاله

  • احد داوری

نجواهای دلتنگی

احد داوری | يكشنبه, ۲۸ تیر ۱۳۹۴، ۱۱:۴۰ ق.ظ | ۰ نظر

حضرت آیت الله مصباح یزدی در ماه رمضان سال جاری دعای 45 صحیفه سجادیه را با عنوان «نجواهای دلتنگی» شرح دادند که در بیست و پنج جلسه شرحی اخلاقی و عرفانی بر دعای وداع با ماه رمضان امام سجاد علیه السلام ارائه کردند، در قسمتی از این شرح (جلسه آخر) می فرمایند:

«درست است که ما وقتی می‌خواهیم اهل بیت علیهم‌السلام را بشناسیم، ابتدا از طریق کرامات‌شان ایشان را می‌شناسیم، و این شناخت باعث محبت ما به ایشان می‌شود، اما اگر کمی همت کرده، این ارتباط را حفظ و تکرار کنیم، به ایشان دل‌بستگی‌ای پیدا می‌کنیم به نام عشق، که ارزش یک لحظه آن، از صدها سال عبادت‌ بدون چنین حالی بیشتر است! ارزش برخی عبادت‌ها، تنها به‌خاطر توجه دل، هفتصد هزار بار از عبادت‌های دیگر بیشتر می‌گردد! مراتب خلوص در نیت کاری می‌کند که عبادت از یک بار، ده بار، هفتاد بار، هفت‌صد بار، صدهزار بار، هفتصد هزار بار و ... بیشتر ثواب پیدا کند. این درحالی است که ظاهر فیزیکی کار در همه مراتب یکسان است، اما باطن آن چنین مراتبی پیدا می‌کند. ارزش آن بوسه‌ای که تنها از روی محبت بر ضریح حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها زده می‌شود و در عمق دل زائر این است که بی‌بی‌جان دوستت دارم، سر و جانم فدای شما، و چیزی هم از شما نمی‌خواهم، بیشتر از بسیاری از پول‌ها، نذر و نیازها، اطعام‌ها و ... است.

...

اگر ما برای برآورده شدن حاجت هم صلوات می‌فرستیم، خوب است حاجت‌مان را در پیشگاه حضرت ولی عصر سلام‌الله‌علیه این قرار دهیم: آقا من هزار صلوات می‌فرستم تا شما از خدا بخواهید معرفت مرا به شما زیاد کند! اگر مزد می‌خواهیم این‌گونه مزد بخواهیم. باور کنیم که اگر لذایذ دنیا باشد یا نباشد، چندان فرقی نمی‌کند. با خود درباره آن روزهایی که بسیار خوش گذراندیم و روزهایی که بسیار بر ما سخت گذشت بیاندیشیم! به‌راستی اکنون چه‌قدر از آن خوشی‌ها یا سختی‌ها در یادمان باقی مانده است؟ هم روزهای سخت گذشت و هم روزهای شادی! واقعا هم گذشت! اکنون که فکر می‌کنیم گویا خوابی بیش نبوده‌اند. اما این معرفت و محبت است که در عمق دل ما تا ابد باقی می‌ماند و  باعث می‌شود انسان در عالم آخرت هم با ائمه اطهار علیهم‌السلام محشور باشد. این کجا و آن کجا؟! باید همت‌مان را بلندتر کنیم و اگر حاجت هم می‌خواهیم بیشتر روی حاجت‌های معنوی تکیه کنیم.»

برای دانلود صوت سخنرانی معظم له می توانید از پایگاه اطلاع رسانی آثار حضرت آیت الله مصباح یزدی اقدام کنید و متن یکجای سخنرانی ها را از اینجا دانلود نمایید.

  • احد داوری